Alkmaar.nl gebruikt cookies.   Ja, ik accepteer alle cookies Cookies instellen en meer informatie

Bouwhistorische verwachtingskaart

Op 10 september 2009 is de nota Cultuurhistorie Alkmaar Beleidskader 2009-2019 'Authentiek door dynamiek' vastgesteld. Hierin wordt het beleid voor de komende tien jaar geformuleerd. Een speciale rol is weggelegd voor bouwhistorie; besloten is om de rol van bouwhistorie beter te verankeren bij de planbeoordeling. Voor dit doel is de bouwhistorische verwachtingskaart ontwikkeld; een kaart die snel en duidelijk inzicht levert waar en wanneer bouwhistorisch onderzoek noodzakelijk, dan wel gewenst is.

Het architectuur- en bouwhistorisch onderzoek heeft zich de afgelopen jaren voornamelijk gericht op de jongere bouwkunst (1850-1940) en de belangrijke monumenten, zoals blijkt uit de publicaties van het Stadhuis en de Kapelkerk. De aandacht wordt nu verlegd van het object naar de historische stad als ‘gebouwd archief’. Bijzondere objecten blijven natuurlijk de (verdiende) aandacht behouden, maar bouwhistorische waarden blijken zich ook vaak in de stadsstructuur en ‘tussen’ de beschermde monumenten te bevinden. De informatie die in panden gevonden kan worden, is van onschatbare waarde bij het maken van goede restauratieplannen en architectonische interventies in de historische stad. Structureel bouwhistorisch onderzoek zorgt voor meer kennis en inzicht in de ontstaansgeschiedenis van Alkmaar en hoe men door de eeuwen heen heeft gebouwd. Dit sluit nauw aan bij het archeologisch onderzoek dat de afgelopen jaren heeft plaats gevonden. Deze informatie kan ingezet worden om als inspiratiebron te dienen voor nieuwe ontwikkelingen in de stad. Het is daarom belangrijk deze kennis toegankelijk te maken voor alle betrokkenen.

De kaart bestaat meerdere lagen. De verwachting heeft hierdoor een duidelijke onderbouwing en nuancering. Deze methodiek is ontwikkeld bij het Bureau Monumentenzorg & Archeologie Amsterdam voor de Amsterdamse stadskern en is goed toepasbaar voor de Alkmaarse situatie.  

Er is gestart met een groeikaart van de binnenstad gebaseerd op de huidige (archeologische) gegevens. De stad heeft meerdere groeiringen soms van elkaar gescheiden door een stadswal of –muur. Naarmate het archeologisch en bouwhistorisch onderzoek naar de ontwikkeling van de stad vordert, zal de kaart worden aangepast en verfijnd.

Op het niveau van het individuele pand is de kadastrale minuut van 1832 vergeleken met de huidige kaart. De ingrepen in de oorspronkelijke middeleeuwse stedelijke structuur worden hiermee direct duidelijk. Wat overblijft zijn de historische structuren en dus de kans op historische panden en/of overblijfselen. Panden gebouwd na 1832 kunnen natuurlijk ook heel interessant zijn, maar zijn dit meestal op architectuurhistorische gronden. Deze waarden zijn vaak goed afleesbaar aan de buitenzijde van het pand, terwijl bouwhistorische waarden vaak niet zo eenvoudig te herkennen zijn. Vaak zijn deze panden al beschermd door de status van monument of beeldbepalend pand.

Verwachtingskaart Monumentenzorg Alkmaar
Toekomst

De kaart wordt op dit moment getest. Hoe vaak worden er panden met een bouwhistorische verwachting gesloopt en verbouwd en moet de bouwhistoricus in actie komen. En hoe vaak komt het voor dat er iets verdwijnt zonder dat onderzoek mogelijk was. Dit zal worden meegenomen in de volgende stap; de implementatie van de kaart in het bestemmingsplan. Het is de bedoeling hiermee structureel bouwhistorisch onderzoek mogelijk te maken om bouwhistorische waarden te beschermen.

Naast het regelen van het onderzoek is de kaart bedoeld om de stand van het onderzoek bij te houden. Daarom zullen in de toekomst meerdere kaarten met verschillende informatie worden gemaakt. Bijvoorbeeld een kaart waarop alle panden met een houtskelet staan aangegeven. Houtskeletbouw is zeer specifiek voor Alkmaar en verdiend extra aandacht; op dit gebied kunnen we een landelijke bijdrage aan de bouwhistorie leveren. Digitaal kunnen de kaarten over elkaar heen geprojecteerd worden om per vraag en locatie de juiste informatie te koppelen. De synthese van alle informatie krijgt vorm in de bouwhistorische waardekaart, waarin elk pand n.a.v. onderzoek een bouwhistorische waarde toegekend krijgt.

Voor meer informatie kunt u terecht bij
ir. Carolien Roozendaal, bouwhistoricus
afdeling Monumentenzorg & Archeologie

Meer informatie

Water en land

Stedelijke ontwikkeling

 

 

Laatste wijziging: 29 april 2014

Deel deze pagina via: